Begrippen rond hypnotherapie en traumatherapie

Het deel van je zenuwstelsel dat onbewuste lichaamsfuncties regelt, zoals hartslag, ademhaling en spijsvertering, en dat je in staat van spanning of rust brengt.

Het bestaat uit een 'gaspedaal' (sympathisch, actie en alarm) en een 'rem' (parasympathisch, herstel en rust). Bij langdurige stress of trauma blijft het gaspedaal ingedrukt. Veel therapie is erop gericht dit systeem weer in balans te brengen.

Bewuste ademhalingsoefeningen waarmee je je zenuwstelsel kunt beïnvloeden, spanning kunt loslaten en emoties kunt verwerken.

Door bewust te ademen kun je je lichaam uit de alarmstand halen en dieper ontspannen. Het is een lichaamsgerichte aanvulling op gesprekstherapie.

Zorg die de reguliere (medische) zorg aanvult in plaats van vervangt, zoals hypnotherapie en EMDR bij een complementair therapeut.

Bij Durna kaderen we dit eerlijk: complementaire zorg vervangt geen medische diagnose of behandeling. Bij lichamelijke of zware psychische klachten blijft je huisarts of GGZ het eerste aanspreekpunt.

Trauma dat ontstaat door langdurige, herhaalde ingrijpende ervaringen, vaak in de jeugd, zoals verwaarlozing, mishandeling of een onveilige opvoeding.

Anders dan een eenmalige schokkende gebeurtenis raakt complex trauma vaak je zelfbeeld, emoties en relaties. De behandeling is gefaseerd en vraagt meer tijd en veiligheid.

Een afweerreactie waarbij je (deels) het contact met je gevoel, lichaam of omgeving verliest, bijvoorbeeld 'afwezig' zijn, gevoelloosheid of het gevoel dat iets niet echt is.

Dissociatie helpt om overweldigende ervaringen te overleven, maar kan later het dagelijks leven belemmeren. In therapie werken we altijd binnen wat veilig voelt, zodat je verbonden blijft.

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) is een bewezen therapie waarbij je een nare herinnering oproept terwijl je een afleidende prikkel volgt, zoals oogbewegingen, zodat de emotionele lading afneemt.

EMDR is een van de meest onderzochte behandelingen voor trauma en PTSS. De herinnering blijft, maar verliest zijn heftige lading, waardoor hij je minder beheerst.

Een methode waarbij (onbewuste) patronen binnen een familiesysteem zichtbaar worden gemaakt, om verstrikkingen en herhalende dynamieken te begrijpen en los te laten.

Veel patronen, zoals loyaliteit, schuld of buitengesloten zijn, werken onbewust door over generaties. Een opstelling maakt deze voelbaar, zodat er beweging en rust kan ontstaan.

De manier waarop je als kind leerde verbinding en veiligheid te ervaren bij je verzorgers, wat je relaties en zelfbeeld als volwassene blijft beïnvloeden.

Bij een onveilige hechting kunnen patronen ontstaan als verlatingsangst, bindingsangst of moeite met vertrouwen. Deze patronen zijn aan te pakken, onder meer met innerlijk kind-werk.

Het opnieuw doorleven van een nare gebeurtenis alsof die nu gebeurt, met bijbehorende beelden, gevoelens of lichamelijke reacties, bijvoorbeeld als flashback of nachtmerrie.

Herbelevingen zijn een veelvoorkomend traumasymptoom. Met EMDR neemt de lading van de herinnering af, waardoor herbelevingen verminderen.

Een staat van voortdurende verhoogde alertheid, waarbij je systeem in de alarmstand blijft, met klachten als schrikachtigheid, prikkelbaarheid, slecht slapen en moeite met ontspannen.

Hyperarousal is een veelvoorkomend gevolg van trauma en langdurige stress. Therapie helpt het zenuwstelsel weer uit de alarmstand te komen.

Een natuurlijke staat van diepe, gerichte ontspanning waarin je aandacht naar binnen is gericht en je toegankelijker bent voor verandering. Je blijft bewust en houdt zelf de controle.

Iedereen kent trance, bijvoorbeeld als je opgaat in een film of 'wegdroomt' tijdens autorijden. In hypnotherapie wordt deze staat doelgericht ingezet.

Een therapievorm die hypnose (een staat van diepe ontspanning) gebruikt om op onbewust niveau te werken aan emoties, overtuigingen, gewoonten en klachten.

Hypnotherapie pakt vaak de oorzaak aan in plaats van alleen de symptomen. Het wordt onder meer ingezet bij angst, stress, trauma, slaapproblemen en gewoonteverandering.

Een symbolische term voor het jongere deel van jezelf dat oude gevoelens, behoeften en pijn uit je jeugd met zich meedraagt.

In innerlijk kind-werk maak je contact met dat deel om oude pijn te helen en onvervulde behoeften alsnog te erkennen. Het helpt bij laag zelfbeeld, people-pleasing en hechtingspatronen.

Een training in bewuste aandacht: leren waarnemen wat er in het hier en nu gebeurt, zonder er meteen op te reageren of te oordelen.

Mindfulness helpt om afstand te nemen van piekergedachten en je zenuwstelsel tot rust te brengen. Het wordt vaak ingezet bij stress, burn-out en piekeren.

Het deel van je geest buiten je bewuste aandacht, waar gewoonten, automatische reacties, emoties en overtuigingen worden aangestuurd.

Veel klachten zitten op dit niveau: je weet verstandelijk hoe het zit, maar je voelt of reageert anders. Hypnotherapie werkt juist op dit onbewuste niveau.

Lichamelijke klachten die (mede) samenhangen met spanning, emoties of stress, zoals spanningshoofdpijn, buikklachten of vermoeidheid, zonder dat er een duidelijke medische oorzaak is.

De klachten zijn lichamelijk echt; het lichaam drukt spanning uit. Bij aanhoudende klachten blijft medisch onderzoek belangrijk; therapie richt zich op de spanningscomponent.

Posttraumatische stressstoornis: aanhoudende klachten na een schokkende gebeurtenis, zoals herbelevingen, nachtmerries, vermijding en verhoogde alertheid.

PTSS is goed behandelbaar, onder meer met EMDR. De klachten zijn een normale reactie op een abnormale gebeurtenis, geen teken van zwakte.

Beroepsorganisaties voor complementaire therapeuten. RBCZ is een overkoepelend register; NBVH is de beroepsvereniging voor hypnotherapeuten. Aansluiting staat voor opleiding, kwaliteit en een klacht- en tuchtregeling.

Durna is aangesloten bij RBCZ en NBVH. Daardoor vergoeden veel aanvullende zorgverzekeringen (een deel van) de sessies.

Een vorm van hypnotherapie waarbij je teruggaat naar een eerdere ervaring die aan de basis van een klacht ligt, om de lading daarvan te verwerken.

Bij Durna kaderen we dit eerlijk: opgekomen herinneringen zijn niet altijd letterlijke, controleerbare feiten. De focus ligt op verwerking en betekenis, niet op het bewijzen van het verleden.

Een gerichte boodschap of beeld dat tijdens hypnose wordt aangeboden om gewenste verandering te ondersteunen, bijvoorbeeld rust, vertrouwen of een nieuwe gewoonte.

Suggesties werken alleen als ze passen bij wat jij zelf wilt; je neemt nooit iets over wat tegen je waarden ingaat. Je houdt altijd zelf de regie.

Prikkels, zoals een geluid, geur, situatie of opmerking, die onbewust een sterke emotionele of lichamelijke reactie oproepen die hoort bij een eerdere ervaring.

Een trigger zet je systeem in de alarmstand alsof het gevaar er weer is. In therapie verminder je de lading van de onderliggende herinnering, waardoor triggers minder vat op je krijgen.

De automatische overlevingsreactie van je lichaam op gevaar: vechten, vluchten of bevriezen (verstijven). Deze reactie verloopt buiten je wil om.

Bij angst, paniek en trauma wordt deze reactie te snel of te sterk geactiveerd. Therapie helpt je zenuwstelsel weer onderscheid te leren maken tussen echt gevaar en veiligheid.

Het uit de weg gaan van situaties, gedachten of gevoelens die spanning oproepen. Op korte termijn geeft het rust, maar op lange termijn houdt het angst en klachten in stand.

Vermijding is begrijpelijk, maar maakt je wereld kleiner. In therapie bouw je veilig en in tempo weer op wat je nu uit de weg gaat.

De zone waarin je spanning aankunt en helder kunt blijven denken en voelen. Erboven raak je overprikkeld (paniek, boosheid); eronder val je stil (leegte, verdoving).

Door trauma of langdurige stress wordt dit raam smaller. Therapie is erop gericht je raam te verbreden, zodat je meer aankunt zonder uit balans te raken.

Mild en begripvol naar jezelf kunnen zijn, vooral als het tegenzit, in plaats van streng of veroordelend.

Zelfcompassie is geen zwakte of excuus, maar een basis voor herstel. Het helpt bij perfectionisme, faalangst en een laag zelfbeeld.